Een sterke organisatie begint met een sterke cultuur
Een sterke organisatiecultuur helpt mensen om prettig samen te werken, eigenaarschap te nemen en gezamenlijk de ambities van de organisatie te realiseren. Iedere organisatie ontwikkelt daarin haar eigen cultuur: een gezamenlijk gedachtegoed dat invloed heeft op hoe mensen naar hun werk kijken, met elkaar samenwerken, besluiten nemen en dagelijks keuzes maken.
Cultuur ontstaat iedere dag opnieuw in de interactie tussen mensen. In wat aandacht krijgt, welk gedrag wordt gewaardeerd, hoe mensen met elkaar omgaan en wat in de loop van de tijd vanzelfsprekend is geworden.
Daarom begint cultuurontwikkeling voor ons bij het begrijpen van hoe mensen samen denken en hoe ze samen doen. Wat kenmerkt de organisatie vandaag? Wat daarvan is waardevol en willen we behouden? En welke ontwikkeling past bij de ambities en richting van de organisatie?
Wanneer mensen daar samen betekenis aan geven en het vertalen naar hun dagelijkse handelen, wordt cultuur steeds concreter. Zo ontstaat een cultuur die mensen herkennen, zelf vormgeven en die bijdraagt aan waar de organisatie naartoe wil.
Van strategie naar een verhaal dat richting geeft
Cultuurontwikkeling is verbonden met de richting en ambities van een organisatie. Mensen willen begrijpen waar de organisatie naartoe beweegt, waarom die beweging belangrijk is en wat dit betekent voor hun eigen werk.
Binnen Jawel gebruiken we hiervoor het model van Herman Wegter als onderlegger. Het model helpt organisaties om strategie terug te brengen tot een helder en betekenisvol verhaal dat mensen begrijpen, onthouden en kunnen doorvertellen. Het brengt samenhang aan tussen waar de organisatie vandaan komt, wat er vandaag speelt en waar de organisatie naartoe wil.
Met het model brengen we samen helder in beeld:
- waar de organisatie vandaan komt;
- welke ontwikkelingen er spelen;
- voor welke opgave de organisatie staat;
- waar de organisatie naartoe wil en welke keuzes daarbij horen;
- wat dit betekent voor leiders, teams en medewerkers;
- welk verhaal mensen helpt om de richting te begrijpen en zich ermee te verbinden.
Zo ontstaat een helder en geloofwaardig strategieverhaal dat richting en betekenis geeft. Vanuit die gezamenlijke richting maken we vervolgens de verbinding met cultuur: hoe willen we samen denken en doen om onze ambities te realiseren?
Cultuur concreet maken
Cultuur kan groot en abstract klinken. Bij Jawel maken we het graag concreet. Twee eenvoudige vragen vormen daarbij een belangrijke basis:
Hoe denken wij?
En hoe doen wij dat?
Samen met de organisatie maken we eerst het gezamenlijke gedachtegoed helder. We brengen scherp onder woorden welke overtuigingen, waarden en uitgangspunten passen bij de richting en ambitie van de organisatie. Daarmee ontstaat een helder en herkenbaar kader dat mensen helpt om keuzes te maken, samen te werken en verantwoordelijkheid te nemen.
Vervolgens vertalen we dat gedachtegoed naar concreet en zichtbaar gedrag. Wat willen we daadwerkelijk terugzien in leiderschap, samenwerking, besluitvorming en communicatie? Wat betekent dit voor hoe mensen met elkaar omgaan en verantwoordelijkheid nemen? We maken dit zo praktisch en herkenbaar dat mensen weten wat de gewenste cultuur in hun dagelijkse werk van hen vraagt.
Zo creëren we samen een duidelijke cultuurtaal én concreet gedrag dat daarbij hoort. Leiders en medewerkers krijgen daarmee houvast om de gewenste cultuur zelf vorm te geven, elkaar erop te versterken en keuzes te maken die passen bij de richting van de organisatie.
“Cultuur wordt iedere dag opnieuw gevormd in hoe mensen denken, samenwerken en handelen. Daar begint ook de ontwikkeling van een organisatie.”
Cultuur ontwikkel je samen
Cultuur wordt gevormd door iedereen binnen een organisatie. Leiders hebben daarin een bijzondere positie. Met hun keuzes, aandacht en gedrag geven zij richting en hebben ze invloed op wat binnen de organisatie wordt versterkt. Medewerkers brengen de cultuur vervolgens iedere dag tot leven in hun werk en in de interactie met elkaar.
Daarom betrekken we verschillende delen van de organisatie bij cultuurontwikkeling. We kunnen starten met directie en management om richting te geven aan de gewenste beweging. Vervolgens kunnen leiders, teams en medewerkers actief onderdeel worden van het proces.
We creëren ruimte om samen te onderzoeken, ervaren, oefenen en leren. Daarbij kunnen we werken met bijvoorbeeld leiderschapsontwikkeling, teamontwikkeling, dialoogsessies, ambassadeurs, storytelling, coaching en interventies in de dagelijkse praktijk.
Onze manier van werken is eigentijds, energiek en persoonlijk. We maken cultuur voelbaar en praktisch, brengen mensen met elkaar in gesprek en zorgen dat de ontwikkeling aansluit bij de wereld waarin zij iedere dag werken.
Zo wordt cultuurontwikkeling een gezamenlijk proces waarin mensen zelf bijdragen aan de organisatie die ze met elkaar willen zijn.
Van gewenste cultuur naar dagelijkse praktijk
Een gewenste cultuur krijgt kracht wanneer deze zichtbaar wordt in het dagelijks handelen. Daarom vertalen we ambities en waarden samen naar concreet en herkenbaar gedrag.
Dat gedrag krijgt vervolgens aandacht in de praktijk. Mensen oefenen ermee, delen ervaringen, spreken elkaar erop aan en onderzoeken samen wat helpt. Leiders vervullen hierin een belangrijke voorbeeldrol en teams maken de vertaling naar hun eigen samenwerking.
Zo groeit nieuw gedrag stap voor stap uit tot nieuwe gewoontes. En wanneer die gewoontes steeds vanzelfsprekender worden in hoe mensen samenwerken, leidinggeven en keuzes maken, ontwikkelt ook de cultuur mee.
Cultuurontwikkeling wordt daarmee iets wat mensen begrijpen, ervaren én iedere dag zelf vormgeven.
Zo verbinden we binnen Jawel strategie, betekenis en cultuur met wat mensen iedere dag daadwerkelijk doen.
Wat levert cultuurontwikkeling op?
Onze cultuurtrajecten helpen organisaties onder andere bij:
- Een duidelijke gezamenlijke richting – mensen begrijpen waar de organisatie naartoe wil, waarom dat belangrijk is en wat hun bijdrage daaraan is.
- Een herkenbare organisatiecultuur – helderheid over waar de organisatie voor staat en welke waarden en uitgangspunten richting geven aan het dagelijks handelen.
- Concreet gedrag bij de gewenste cultuur – medewerkers en leiders weten welk gedrag daarbij hoort en wat dat betekent in hun dagelijkse werk.
- Meer duidelijkheid in keuzes en besluitvorming – de gewenste cultuur geeft houvast bij keuzes, prioriteiten en de manier waarop mensen handelen.
- Leiders die de cultuur zichtbaar voorleven – leidinggevenden weten welk gedrag van hen wordt gevraagd en versterken dit in hun teams.
- Meer eigenaarschap bij medewerkers – mensen begrijpen hun eigen rol in de cultuur en nemen verantwoordelijkheid voor hoe zij samenwerken en bijdragen.
- Sterkere samenwerking tussen teams en afdelingen – gezamenlijke uitgangspunten helpen om over grenzen heen makkelijker af te stemmen en samen te werken.
- Meer ruimte voor aanspreken en feedback – mensen hebben duidelijke gezamenlijke afspraken over gewenst gedrag en kunnen elkaar daar concreter op aanspreken.
- Meer samenhang tussen strategie en dagelijkse praktijk – ambities en waarden worden zichtbaar in leiderschap, samenwerking, communicatie en gedrag.
- Meer houvast tijdens verandering – mensen begrijpen welke richting de organisatie kiest en welk gedrag helpt om samen die beweging te maken.
- Betere organisatieresultaten – mensen werken vanuit dezelfde richting, maken keuzes die daarbij passen en richten hun energie op wat de organisatie samen wil realiseren.
Van inzicht naar dagelijkse samenwerking
Een team ontwikkelt zich vooral in de dagelijkse praktijk. Daarom werken we tijdens onze trajecten met situaties en vraagstukken die het team daadwerkelijk tegenkomt.
We maken zichtbaar wat er in de samenwerking gebeurt, versterken wat goed werkt en onderzoeken waar ruimte voor ontwikkeling zit. Teamleden oefenen, geven elkaar feedback, maken afspraken en brengen nieuwe inzichten direct terug naar hun dagelijkse samenwerking.
Ook tussen bijeenkomsten gaat de ontwikkeling verder. We werken bijvoorbeeld met praktijkopdrachten, reflectie, intervisie, coaching en buddy’s of kleinere leergroepen. Zo blijven teamleden met elkaar leren en krijgt nieuw gedrag de ruimte om onderdeel te worden van de dagelijkse praktijk.
Op die manier ontstaat een proces van ervaren, begrijpen, oefenen, toepassen, reflecteren en verder ontwikkelen. Het team krijgt steeds meer inzicht in de eigen samenwerking en ontwikkelt het vermogen om daar zelf bewust invloed op uit te oefenen.
Teams in de context van de organisatie
Teams staan in verbinding met de organisatie om hen heen. De cultuur, strategie, structuur, het leiderschap en veranderingen binnen de organisatie hebben invloed op hoe een team functioneert.
Daarom kijken we bij teamontwikkeling ook naar die bredere context. De ontwikkeling kan binnen het team liggen, in de samenwerking met andere teams of afdelingen of onderdeel zijn van een grotere beweging rondom leiderschap, cultuur, samenwerking of verandering.
Die verbinding vinden we belangrijk. Een sterk team draagt bij aan hoe de organisatie als geheel samenwerkt, zich ontwikkelt en haar ambities realiseert.
Wat levert teamontwikkeling op?
Onze teamtrajecten helpen teams en organisaties onder andere bij:
Meer helderheid en focus – duidelijke doelen, prioriteiten en een gezamenlijke opdracht.
- Heldere rollen en verantwoordelijkheden – mensen weten wat hun rol is, waarvoor zij verantwoordelijk zijn en wat zij van elkaar mogen verwachten.
- Betere afspraken en afstemming – duidelijkheid over besluitvorming, overleg, informatie, werkverdeling en de manier waarop het team samenwerkt.
- Meer eigenaarschap – teamleden pakken verantwoordelijkheid voor hun eigen bijdrage én voor het gezamenlijke resultaat.
- Sterkere samenwerking – mensen vinden elkaar makkelijker, stemmen beter af en benutten elkaars kwaliteiten en verschillen.
- Meer vertrouwen en psychologische veiligheid – ruimte om je uit te spreken, feedback te geven en verschillende perspectieven te delen.
- Meer inzicht in de teamdynamiek – teamleden begrijpen beter wat henzelf en anderen drijft en welke invloed dat heeft op de samenwerking.
- Effectievere communicatie – open gesprekken en feedback die de samenwerking daadwerkelijk verder brengen.
- Sterkere teamcultuur – gedrag en samenwerking die past bij de gezamenlijke ambitie en de organisatie.
- Meer veranderkracht – teams die samen kunnen bewegen wanneer ambities, rollen of omstandigheden veranderen.
- Betere teamresultaten – meer focus, betere afstemming en gezamenlijke verantwoordelijkheid voor wat het team wil realiseren.
Wanneer is cultuurontwikkeling relevant?
Organisaties ontwikkelen zich voortdurend. Soms vraagt een nieuwe strategie of ambitie om ander gedrag. Soms groeit een organisatie, verandert het leiderschap of ontstaat de wens om samenwerking en eigenaarschap te versterken. En soms zijn gewoontes en patronen ontstaan die jarenlang goed hebben gewerkt, terwijl de volgende fase iets anders van de organisatie vraagt.
Cultuurontwikkeling helpt om samen helder te krijgen welke cultuur past bij waar de organisatie naartoe wil en hoe die iedere dag zichtbaar kan worden.
Een nieuwe strategie of koers
Een nieuwe strategie gaat verder dan nieuwe doelen en plannen. De richting die een organisatie kiest, vraagt vaak ook iets van hoe mensen samenwerken, besluiten nemen, verantwoordelijkheid dragen en leidinggeven.
Daarom kijken we samen naar de cultuur die nodig is om de ambities van de organisatie te ondersteunen. Welk gedachtegoed past daarbij? Welk gedrag willen we versterken? En wat betekent dat voor leiders, teams en medewerkers? Zo krijgt een nieuwe koers betekenis in de dagelijkse praktijk en gaan strategie en cultuur elkaar versterken.
Vraag hier je advies gesprek aan
Groei en professionalisering
Groei brengt een organisatie in een nieuwe fase. Waar mensen elkaar eerder vanzelf vonden, ontstaan nieuwe teams, rollen en verantwoordelijkheden. Besluitvorming verandert, onderlinge afhankelijkheden nemen toe en bestaande manieren van werken bewegen mee.
Juist dan is het waardevol om bewust te kijken naar de cultuur. Wat heeft de organisatie gebracht tot waar zij nu staat? Welke eigenschappen willen we koesteren? En wat vraagt de volgende fase van gedrag, leiderschap en samenwerking?
Zo kan een organisatie professionaliseren en tegelijkertijd behouden wat haar herkenbaar en krachtig maakt.
Meer eigenaarschap en verantwoordelijkheid
Een cultuur van eigenaarschap ontstaat wanneer mensen zich verantwoordelijk voelen voor hun bijdrage én voor het grotere geheel. Dat wordt zichtbaar in initiatief nemen, keuzes durven maken, elkaar aanspreken en verantwoordelijkheid daadwerkelijk pakken.
Daarvoor is ook de omgeving belangrijk. Mensen moeten weten wat er van hen wordt verwacht, welke ruimte ze hebben en waar verantwoordelijkheden liggen. Tegelijkertijd vraagt het iets van leiders: ruimte geven waar dat kan, richting bieden waar dat nodig is en verantwoordelijkheid laten waar deze hoort.
Daarom kijken we bij eigenaarschap naar de hele organisatiecontext. Naar leiderschap, structuur, gedrag en de onderliggende overtuigingen en patronen die bepalen hoeveel verantwoordelijkheid mensen daadwerkelijk ervaren en nemen.
Samenwerking over grenzen heen
Binnen organisaties werken mensen vanuit verschillende teams, afdelingen, disciplines en verantwoordelijkheden. Ieder onderdeel ontwikkelt daarbij zijn eigen manier van denken en werken. Dat geeft kracht en expertise, terwijl juist op de grenzen tussen die verschillende werelden veel van de samenwerking wordt gevraagd.
Cultuurontwikkeling kan helpen om die werelden dichter bij elkaar te brengen. Door meer begrip te creëren voor elkaars perspectieven, belangen en verantwoordelijkheden én samen helder te krijgen wat de gezamenlijke opgave is.
Zo ontstaat een manier van samenwerken waarin mensen verder kijken dan hun eigen onderdeel en zich ook verbonden voelen met het resultaat van de organisatie als geheel.
Vraag hier je advies gesprek aan
Een organisatie in verandering
Verandering doet iets met mensen. Een nieuwe structuur, koers of manier van werken kan enthousiasme en nieuwe energie oproepen, maar ook onzekerheid, vragen, weerstand of behoefte aan duidelijkheid. Mensen bewegen bovendien in verschillende tempo’s door verandering heen.
Wij begeleiden organisaties en teams door de verschillende fases van verandering en besteden daarbij aandacht aan zowel de bovenstroom als de onderstroom. Aan wat er concreet verandert én aan wat dat betekent voor mensen, relaties en bestaande patronen.
Door ruimte te geven aan wat er speelt en tegelijkertijd richting te houden op de gewenste beweging, kan nieuw gedrag stap voor stap onderdeel worden van de organisatie.
Leiderschap als drager van cultuur
Leiders hebben een belangrijke invloed op cultuur. Niet alleen door wat zij vertellen, maar vooral door wat zij iedere dag laten zien. Waar geven zij aandacht aan? Welk gedrag waarderen zij? Welke ruimte geven ze? Hoe reageren ze wanneer het spannend wordt? En welk voorbeeld geven ze zelf?
Daarom is leiderschapsontwikkeling regelmatig onderdeel van een bredere cultuurbeweging. We werken met leiders aan een gezamenlijk begrip van de gewenste cultuur en maken concreet wat deze van hun leiderschap vraagt.
Zo ontstaat meer samenhang tussen de beweging die de organisatie wil maken en het leiderschap dat medewerkers iedere dag ervaren.
Vraag hier je advies gesprek aan
Psychologische veiligheid en een open cultuur
Een open cultuur ontstaat wanneer mensen ruimte ervaren om ideeën, twijfels en verschillende perspectieven in te brengen. Om feedback te geven, hulp te vragen en onderwerpen bespreekbaar te maken die belangrijk zijn voor het werk en de samenwerking.
Psychologische veiligheid gaat daarmee veel verder dan een prettige sfeer. Het heeft invloed op hoe teams leren, samenwerken, vernieuwen en omgaan met fouten en verschillen.
Binnen Jawel hebben Alies Tax en Mitch van der Drift zich gespecialiseerd in psychologische veiligheid en hebben zij binnen uiteenlopende organisaties aan dit thema gewerkt. We maken psychologische veiligheid concreet en onderzoeken samen welk gedrag van leiders én medewerkers bijdraagt aan een cultuur waarin openheid, leren en het goede gesprek ruimte krijgen.
Patronen in de organisatie doorbreken
Iedere organisatie ontwikkelt in de loop van de tijd eigen gewoontes en patronen. Manieren van samenwerken, communiceren en besluiten nemen die ooit ergens zijn ontstaan en vervolgens steeds vanzelfsprekender zijn geworden.
Wanneer een organisatie zich verder ontwikkelt, kunnen sommige van die patronen juist aandacht vragen. Dan helpt het om verder te kijken dan alleen het zichtbare gedrag en ook de onderstroom te onderzoeken. Welke overtuigingen, ervaringen en ongeschreven regels houden een patroon in stand?
Door die onderstroom helder en bespreekbaar te maken, ontstaat meer begrip voor waarom dingen gaan zoals ze gaan. Vanuit dat inzicht ontstaat ruimte om samen nieuwe keuzes te maken en ander gedrag te ontwikkelen.
Waarden vertalen naar zichtbaar gedrag
Veel organisaties hebben helder waar ze voor willen staan. De echte betekenis daarvan ontstaat wanneer mensen ook weten wat die waarden betekenen voor hun dagelijkse handelen.
Daarom maken we samen de stap van abstracte woorden naar concreet en herkenbaar gedrag. Wat betekent een waarde voor de manier waarop we samenwerken? Voor hoe we besluiten nemen? Hoe geven we feedback? Wat verwachten we van leiders? En wat mogen collega's van elkaar verwachten?
Door daar samen betekenis aan te geven, ontstaat een gedeelde taal. Waarden worden daarmee meer dan woorden: ze worden herkenbaar in hoe mensen iedere dag met elkaar werken.
Fusie of reorganisatie
Bij een fusie of reorganisatie verandert meer dan de structuur van een organisatie. Mensen krijgen andere rollen, teams worden opnieuw samengesteld en verschillende geschiedenissen, gewoontes en soms complete organisatieculturen komen bij elkaar.
Het helpt om daar bewust aandacht aan te geven. Om ruimte te maken voor wat mensen meenemen uit de oude situatie, te onderzoeken wat waardevol is om te behouden en samen betekenis te geven aan de nieuwe werkelijkheid.
We begeleiden mensen door die beweging en werken aan zowel de praktische kant als aan wat er in de onderstroom gebeurt. Zo kan stap voor stap een nieuwe gezamenlijke cultuur ontstaan waarin mensen zich herkennen en waarmee de organisatie verder kan.
Vraag hier je advies gesprek aan
Weten wat wij voor jouw organisatie kunnen doen aan het verbeteren van de cultuur?
Vul je gegevens in en wij nemen contact op wanneer het jou schikt. Geheel vrijblijvend.
Reviews
“In korte tijd heel veel geleerd. Praktijkgericht en door de humor was het zeer intensieve programma goed vol te houden. Inspirerend! En ook genoeg uitgedaagd om er direct mee aan de slag te gaan.”
“Iedereen in de groep werd er goed bij betrokken en kreeg veel persoonlijke aandacht! De drijfveren werden op een ludieke en heldere manier uitgelegd met pakkende filmpjes en voorbeelden!”
“Het wordt op een hele frisse informele manier gebracht. Daarbij is het goed om in te zien waar de ‘voorkeuren’ van je collega’s liggen en vond ik het ook zinvol om elkaars goede maar ook ontwikkelpunten te benoemen.”
